Tütün satışında yaş doğrulamasına HASUDER’den destek

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

ANTALYA (AA) – Halk Sağlığı Uzmanları Derneği (HASUDER) Başkanı Prof. Dr. Bülent Kılıç, tütün ürünlerinin satışında elektronik yaş doğrulamasının uygulanmasını desteklediklerini belirterek, sistemin kişisel verilerin korunmasını gözeterek tasarlanması gerektiğini bildirdi.

Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Başkanı da olan Kılıç, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun sigara satışında T.C. kimlik numarasıyla doğrulama yapılmasına yönelik düzenleme hazırlığına ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Tütün kullanımının kanser, kalp-damar ve solunum sistemi hastalıkları başta olmak üzere önlenebilir erken ölümlerin önemli nedenlerinden biri olduğunu belirten Kılıç, nikotin bağımlılığının büyük ölçüde çocukluk ve gençlik döneminde başladığını ifade etti.

Tütün kullanım oranı 2023’te yüzde 35’e yükseldi

Türkiye’de tütün kullanım oranlarının yüksek olduğuna dikkati çeken Kılıç, 2023 Türkiye Hanehalkı Sağlık Araştırması’na göre şu oranları paylaştı:

• 2017’de tütün kullanım oranı: Yüzde 31.
• 2023’te tütün kullanım oranı: Yüzde 35.
• 2023’te erkeklerde tütün kullanım oranı: Yüzde 46.
• 2023’te kadınlarda tütün kullanım oranı: Yüzde 24.

Kılıç, 2017 Küresel Gençlik Tütün Araştırması’na göre, Türkiye’de sigara kullanan 13-15 yaş grubundaki öğrencilerin yüzde 73,3’ünün, 18 yaşından küçük olmalarına rağmen market ve bakkallardan sigara satın alabildiklerini anlattı.

Yaş doğrulamasında kişisel verilerin korunması vurgusu

Elektronik yaş doğrulamasının çocukların tütün ürünlerine erişimini önlemede kullanılmasını desteklediklerini vurgulayan Kılıç, sistemin yalnızca kişinin 18 yaşından büyük olup olmadığını belirlemesi gerektiğini bildirdi.

Kılıç, şu ifadeleri kullandı:

“18 yaş altına tütün satışının elektronik yaş doğrulamasıyla engellenmesini halk sağlığı açısından güçlü biçimde savunuyoruz. Burada sistem, ‘Bu kişi 18 yaşından büyük mü?’ sorusuna yalnızca ‘Evet’ veya ‘Hayır’ cevabı verecek şekilde tasarlanmalıdır. T.C. kimlik numarasının kaydedilmesi zorunlu olmamalıdır.”

Yaş doğrulaması ile kişilerin kimliklerinin ve satın alma davranışlarının merkezi sistem üzerinden takip edilmesinin birbirinden ayrılması gerektiğini belirten Kılıç, yalnızca yaş bilgisini doğrulayan ve kişisel verilerin aktarılmasını gerektirmeyen sistemlerin de uygulanabileceğinin altını çizdi.

Yetişkinlerin satın alma miktarına ilişkin öneri ayrı değerlendirilmeli

Kılıç, yetişkinlerin günlük sigara satın alma miktarının kişi bazında izlenmesi ve sınırlandırılması önerisinin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti. Böyle bir uygulamanın halk sağlığına sağlayacağı yararın kanıtlanması ve hukuki dayanağının açık olması gerektiğini vurguladı.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında gereklilik ve ölçülülük ilkelerinin gözetilmesi gerektiğini belirten Kılıç, çocukların tütün ürünlerine erişimini önlemekle yetişkinlerin satın alma davranışlarını merkezi olarak izlemenin aynı kapsamda ele alınmaması gerektiğini ifade etti.

Dijital reklamlar ve denetimsiz satışlar için denetim çağrısı

Kılıç, tütünle mücadele kapsamında satış noktalarındaki açık teşhir, reklam ve özendirici uygulamaların engellenmesi gerektiğini vurguladı. Sosyal medya ve dijital mecralardaki açık veya gizli reklamların, “influencer” tanıtımlarının da sıkı denetime tabi tutulmasını istedi.

Kaçak satış ve internet üzerinden denetimsiz satışlara karşı caydırıcı yaptırımlar uygulanması gerektiğini kaydeden Kılıç, kapalı kamusal alanlarda dumansız hava sahası kurallarının korunmasının önemine işaret etti.

Sigara odası veya kabini gibi uygulamaların pasif içicilik riskini artırabileceğini ifade eden Kılıç, saha denetimlerinin dijitalleştirilmesi ve ihlal verilerinin kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılması gerektiğini bildirdi.

Çocuk ve gençler için tedavi ve destek önerisi

Tütün ve nikotin ürünü kullanan çocuk ve gençlere yönelik yaklaşımın cezalandırma yerine tedavi ve destek odaklı olması gerektiğini vurgulayan Kılıç, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Tütün ve nikotin ürünü kullandığı tespit edilen gençlerimiz, cezai yaptırımlara değil aile hekimliğine, okul sağlığı ve sigara bırakma polikliniklerine yönlendirilmelidir. Kanıta dayalı tıbbi bırakma tedavileri ve psikososyal destek hizmetleri tamamen ücretsiz ve kolay erişilebilir olmalıdır.”